Hæli og mannúðarvernd — Iceland
Sourced from Icelandic Acts of the Althingi, statutory instruments, and official guidance. Written in plain language for general understanding — this is educational content, not legal advice. Our editorial standards
What is this right?
Ísland veitir alþjóðlega vernd til fólks sem flýr ofsóknir og alvarlegan skaða. Útlendingastofnun (UTL) afgreiðir allar hælisumsóknir.
Tvö meginform verndar eru í boði: flóttamannastatus (byggður á Genfarsáttmálanum 1951 — ofsóknir vegna kynþáttar, trúarbragða, þjóðernis, stjórnmálaskoðana eða aðildar að félagshópi) og viðbótarvernd (hætta á dauðarefsingu, pyntingum eða alvarlegum skaða af vopnuðum átökum). Flóttamannastatus veitir 4-ára dvalarleyfi, en viðbótarvernd veitir 2-ára leyfi (bæði endurnýjanleg).
Dyflinnar-reglugerðin III á við um Ísland í gegnum EES-samninginn. Þetta þýðir að ef þú hefur þegar sótt um hæli eða farið inn í annað Dyflinnar-land (flest ESB-ríki, Noregur, Sviss), getur Ísland flutt málið þitt til þess lands.
Á meðan hælismeðferð stendur fá umsækjendur húsnæði (í móttökumiðstöðvum sem Útlendingastofnun rekur), mánaðarlega greiðslu og aðgang að heilbrigðisþjónustu. Eftir 6 mánuði geta hælisleitendur sótt um atvinnuleyfi. Meðalafgreiðslutíminn er 6-12 mánuðir.
Hafnaðir umsækjendur geta kært til Kærunefndar útlendingamála innan 15 daga frá ákvörðun. Lögfræðiaðstoð er í boði án endurgjalds fyrir kæruferlið.
When does it apply?
- Þú flýr ofsóknir vegna kynþáttar, trúarbragða, þjóðernis, stjórnmálaskoðana eða aðildar að félagshópi.
- Þú stendur frammi fyrir alvarlegum skaða í heimalandi þínu — dauðarefsing, pyntingar eða óaðgreint ofbeldi.
- Þú ert þegar á Íslandi eða við landamærin og þarft að sækja um hæli.
- Þú ert ríkisfangslaus einstaklingur án verndar frá nokkru landi.
Hvað á að gera ef þú leitar hælis eða mannúðarverndar á Íslandi
- Sæktu um hæli hjá Útlendingastofnun eða við landamærin við komu — segðu skýrt að þú leitir alþjóðlegrar verndar.
- Vinndu með viðtalsferlinu — lýstu ofsóknum þínum í smáatriðum, með dagsetningum, stöðum og nöfnum. Þú átt rétt á túlki.
- Leitaðu lögfræðiaðstoðar — Rauði krossinn á Íslandi og lögfræðiaðstoðarsamtök veita ókeypis aðstoð til hælisleitenda.
- Sæktu um atvinnuleyfi eftir 6 mánuði ef mál þitt er enn í afgreiðslu — þetta hjálpar þér að framfæra þig á meðan ferlið stendur.
- Ef þér er hafnað, kærðu innan 15 daga — Kærunefnd útlendingamála endurskoðar ákvörðunina sjálfstætt.
What should you NOT do?
- Sleppaðu ekki 15 daga kærufrestinum — þegar hann er liðinn eru möguleikar þínir mjög takmarkaðir.
- Veittu ekki rangar upplýsingar — ósamræmi í sögu þinni verður notað gegn þér í ákvörðun.
- Ferðastu ekki til annars Dyflinnar-lands áður en mál þitt er afgreitt — það getur leitt til flutnings á máli þínu.
- Yfirgef ekki móttökumiðstöðina sem þér er úthlutað án þess að tilkynna Útlendingastofnun — það getur haft áhrif á mál þitt og bætur.
About Innflytjendaleiðir in Iceland
Íslenskir innflytjendamálefni byggja á Útlendingalögum (Lög nr. 80/2016), sem Útlendingastofnun (UTL) hefur umsjón með. ESB/EES- og svissneskir ríkisborgarar njóta frjálsrar för og skrá sig hjá Þjóðskrá Íslands eftir 3 mánuði. Norrænir ríkisborgarar þurfa enga skráningu fyrstu 6 mánuðina. Ríkisborgarar utan ESB/EES þurfa dvalarleyfi fyrir komu, sótt um á netinu; atvinnuleyfi eru veitt samhliða og krefjast atvinnutilboðs. Tímabundin leyfi gilda í 1-2 ár og eru endurnýjanleg, ótímabundin búseta næst eftir 4 ár, ríkisborgararéttur eftir 7 ár (5 fyrir Norðurlandabúa, 4 fyrir maka ríkisborgara).
Common Questions
Hvaða hælisvernd býður Ísland?
Tvö meginform: flóttamannastatus samkvæmt Genfarsáttmálanum 1951 (4-ára leyfi, byggt á ofsóknum vegna kynþáttar, trúarbragða, þjóðernis, stjórnmálaskoðana eða félagshóps) og viðbótarvernd (2-ára leyfi, fyrir hættu á dauðarefsingu, pyntingum eða alvarlegum skaða af vopnuðum átökum). Bæði eru endurnýjanleg. Útlendingastofnun (UTL) afgreiðir umsóknir.
Beitir Ísland Dyflinnar-reglugerðinni?
Já. Samkvæmt EES-samningnum á Dyflinnar-reglugerðin III við um Ísland. Ef þú hefur þegar sótt um hæli eða farið inn í annað Dyflinnar-land (flest ESB-ríki, Noregur, Sviss), getur Ísland flutt málið þitt til þess lands. Ferðastu ekki til annars Dyflinnar-lands áður en mál þitt er afgreitt.
Getur íslenskur hælisleitandi unnið?
Já, eftir 6 mánuði ef mál þitt er enn í afgreiðslu — sæktu um atvinnuleyfi til að framfæra þig á meðan ferlinu stendur. 6-12 mánaða afgreiðslutíminn er meðaltal. Ókeypis húsnæði, mánaðarleg greiðsla og heilbrigðisþjónusta eru veitt allan tímann. Hafnaðir umsækjendur geta kært til Kærunefndar útlendingamála innan 15 daga, með ókeypis lögfræðiaðstoð.
What is the hæli og mannúðarvernd right in Iceland?
Ísland veitir alþjóðlega vernd til fólks sem flýr ofsóknir og alvarlegan skaða. Útlendingastofnun (UTL) afgreiðir allar hælisumsóknir.Tvö meginform verndar eru í boði: flóttamannastatus (byggður á Genfarsáttmálanum 1951 — ofsóknir vegna kynþáttar, trúarbragða, þjóðernis, stjórnmálaskoðana eða aðildar að félagshópi) og viðbótarvernd (hætta á dauðarefsingu, pyntingum eða alvarlegum skaða af vopnuðum átökum). Flóttamannastatus veitir 4-ára dvalarleyfi, en viðbótarvernd veitir 2-ára leyfi (bæði endurnýjanleg).Dyflinnar-reglugerðin III á við um Ísland í gegnum EES-samninginn. Þetta þýðir að ef þú h...
When does it apply — hæli og mannúðarvernd?
Þú flýr ofsóknir vegna kynþáttar, trúarbragða, þjóðernis, stjórnmálaskoðana eða aðildar að félagshópi.Þú stendur frammi fyrir alvarlegum skaða í heimalandi þínu — dauðarefsing, pyntingar eða óaðgreint ofbeldi.Þú ert þegar á Íslandi eða við landamærin og þarft að sækja um hæli.Þú ert ríkisfangslaus einstaklingur án verndar frá nokkru landi.
Hvað á ég að gera ef ég kem til Íslands og þarf að sækja um hæli eða alþjóðlega vernd?
Sæktu um hæli hjá Útlendingastofnun eða við landamærin við komu — segðu skýrt að þú leitir alþjóðlegrar verndar.Vinndu með viðtalsferlinu — lýstu ofsóknum þínum í smáatriðum, með dagsetningum, stöðum og nöfnum. Þú átt rétt á túlki.Leitaðu lögfræðiaðstoðar — Rauði krossinn á Íslandi og lögfræðiaðstoðarsamtök veita ókeypis aðstoð til hælisleitenda.Sæktu um atvinnuleyfi eftir 6 mánuði ef mál þitt er enn í afgreiðslu — þetta hjálpar þér að framfæra þig á meðan ferlið stendur.Ef þér er hafnað, kærðu innan 15 daga — Kærunefnd útlendingamála endurskoðar ákvörðunina sjálfstætt.
What should you NOT do — hæli og mannúðarvernd?
Sleppaðu ekki 15 daga kærufrestinum — þegar hann er liðinn eru möguleikar þínir mjög takmarkaðir.Veittu ekki rangar upplýsingar — ósamræmi í sögu þinni verður notað gegn þér í ákvörðun.Ferðastu ekki til annars Dyflinnar-lands áður en mál þitt er afgreitt — það getur leitt til flutnings á máli þínu.Yfirgef ekki móttökumiðstöðina sem þér er úthlutað án þess að tilkynna Útlendingastofnun — það getur haft áhrif á mál þitt og bætur.