Iceland Parental Leave (2026) - 12 Months Shared at 80% Pay
Um þessa grein
Byggt á lögum frá Alþingi, reglugerðum og opinberum leiðbeiningum. Skrifað á einföldu máli til almenns skilnings — þetta er fræðsluefni, ekki lögfræðiráðgjöf. Ritstjórnarreglur okkar
Í hverju felst þessi réttur?
Ísland býður upp á eitt rausnarlegasta fæðingarorlofskerfi heims. Eftir breytingar 2021 með lögum nr. 144/2020 gilda eftirfarandi reglur:
- Heildarorlof: 12 mánuðir á fjölskyldu.
- Hvort foreldri: Sjálfstæður réttur á 6 mánuðum.
- Framseljanlegt: Hvort foreldri má framselja allt að 6 vikum af rétti sínum til hins foreldrisins.
- Ófranseljanlegt lágmark: Hvort foreldri heldur að minnsta kosti um 4,5 mánuðum sem ekki er hægt að framselja (nýtir eða missir).
- Frestur: Orlof verður að taka áður en barnið verður 24 mánaða.
Greiðsla: 80% af meðalheildarlaunum, með þaki upp á 900.000 kr./mánuði árið 2026 (800.000 kr. árið 2025), samkvæmt þríhliða samkomulagi frá mars 2024 og staðfest á island.is. 80% er reiknað út frá meðallaunum á 12 mánaða viðmiðunartímabili sem lýkur 6 mánuðum fyrir fæðingu, þannig að í reynd reynir aðeins á 900.000 kr. þakið hjá foreldrum sem hafa um 1.125.000 kr./mánuði eða meira á viðmiðunartímabilinu. Foreldrar utan vinnumarkaðar fá fasta lágmarksgreiðslu.
Hvenær á það við?
- Þú ert foreldri (líffræðilegt eða kjörforeldri) sem hefur verið virkt á íslenskum vinnumarkaði í að minnsta kosti 6 mánuði fyrir fæðingu eða ættleiðingu.
- Bæði mæður og feður hafa sjálfstæðan og jafnan rétt á orlofi.
- Foreldrar utan vinnumarkaðar fá fasta lágmarksgreiðslu.
Hvað á að gera ef vinnuveitandi þinn neitar þér um fæðingarorlof eða refsar þér fyrir að taka það á Íslandi
- Sæktu um til Fæðingarorlofssjóðs í gegnum island.is gáttina.
- Tilkynntu vinnuveitanda þínum með að minnsta kosti 6 vikna fyrirvara áður en orlof hefst.
- Þú mátt taka orlofið í einu lagi eða skipta því í tímabil með samþykki vinnuveitanda.
Hvað áttu EKKI að gera?
- Ekki gera ráð fyrir að aðeins mæður fái orlof — feður hafa sjálfstæðan jafnan rétt.
- Ekki bíða of lengi — ónotað orlof fellur niður þegar barnið verður 24 mánaða.
- Ekki láta vinnuveitanda þinn þrýsta á þig að taka ekki orlof — þú nýtur verndar gegn refsingu fyrir að nýta rétt þinn til fæðingarorlofs.
Um Réttindi launafólks
Vinna á Íslandi byggir á kjarasamningum — engin lögbundin lágmarkslaun eru í gildi. Lög um stéttarfélög og vinnudeilur (Lög nr. 80/1938) og Lög um starfskjör launafólks (Lög nr. 55/1980) gera samningsbundna taxta bindandi fyrir alla starfsmenn og atvinnurekendur sem falla undir samninginn. Vinnuvernd heyrir undir Lög nr. 46/1980; fæðingarorlof samkvæmt Lög nr. 95/2000 veitir 12 mánuði samtals, þar af 6 ætlaðir hvoru foreldri. Jafnlaunavottun er skylda hjá fyrirtækjum með 25+ starfsmenn samkvæmt Lög nr. 150/2020. Kjaradeilur fara fyrir Félagsdóm; einstaklingsdeilur fyrir héraðsdómstóla.
Algengar spurningar
Hversu mikið fæðingarorlof á ég rétt á á Íslandi?
Samkvæmt lögum nr. 144/2020 fær hver fjölskylda 12 mánuði samtals. Hvort foreldri hefur sjálfstæðan rétt á 6 mánuðum, þar af eru allt að 6 vikur framseljanlegar til hins foreldrisins. Að minnsta kosti um 4,5 mánuðir hjá hvoru foreldri eru ekki framseljanlegir — nýta eða missa. Orlof verður að taka áður en barnið verður 24 mánaða.
Hversu mikið greiðir Ísland í fæðingarorlofi?
Fæðingarorlofssjóður greiðir 80% af meðalheildarlaunum þínum, með þaki upp á 900.000 kr. á mánuði árið 2026 (úr 800.000 kr. árið 2025) samkvæmt þríhliða samkomulagi frá mars 2024 — staðfest á island.is. Foreldrar utan vinnumarkaðar fá fasta lágmarksgreiðslu. Þú verður að hafa verið virk(ur) á íslenskum vinnumarkaði í að minnsta kosti 6 mánuði fyrir fæðingu eða ættleiðingu til að eiga rétt á launatengdri greiðslu.
Hvernig sæki ég um fæðingarorlof á Íslandi?
Sæktu um til Fæðingarorlofssjóðs í gegnum island.is gáttina. Tilkynntu vinnuveitanda þínum með að minnsta kosti 6 vikna fyrirvara áður en orlof hefst. Þú mátt taka orlofið í einu lagi eða skipta því í tímabil með samþykki vinnuveitanda. Þú nýtur verndar gegn refsingu fyrir að nýta rétt þinn til fæðingarorlofs.
What is the fæðingarorlof right in Ísland?
Ísland býður upp á eitt rausnarlegasta fæðingarorlofskerfi heims. Eftir breytingar 2021 með lögum nr. 144/2020 gilda eftirfarandi reglur:Heildarorlof: 12 mánuðir á fjölskyldu.Hvort foreldri: Sjálfstæður réttur á 6 mánuðum.Framseljanlegt: Hvort foreldri má framselja allt að 6 vikum af rétti sínum til hins foreldrisins.Ófranseljanlegt lágmark: Hvort foreldri heldur að minnsta kosti um 4,5 mánuðum sem ekki er hægt að framselja (nýtir eða missir).Frestur: Orlof verður að taka áður en barnið verður 24 mánaða.Greiðsla: 80% af meðalheildarlaunum, með þaki upp á 900.000 kr./mánuði árið 2026 (800.000...
Hvenær á það við — fæðingarorlof?
Þú ert foreldri (líffræðilegt eða kjörforeldri) sem hefur verið virkt á íslenskum vinnumarkaði í að minnsta kosti 6 mánuði fyrir fæðingu eða ættleiðingu.Bæði mæður og feður hafa sjálfstæðan og jafnan rétt á orlofi.Foreldrar utan vinnumarkaðar fá fasta lágmarksgreiðslu.
Hvað á ég að gera ef vinnuveitandi minn þrýstir á mig að taka ekki fæðingarorlof á Íslandi?
Sæktu um til Fæðingarorlofssjóðs í gegnum island.is gáttina.Tilkynntu vinnuveitanda þínum með að minnsta kosti 6 vikna fyrirvara áður en orlof hefst.Þú mátt taka orlofið í einu lagi eða skipta því í tímabil með samþykki vinnuveitanda.
Hvað áttu EKKI að gera — fæðingarorlof?
Ekki gera ráð fyrir að aðeins mæður fái orlof — feður hafa sjálfstæðan jafnan rétt.Ekki bíða of lengi — ónotað orlof fellur niður þegar barnið verður 24 mánaða.Ekki láta vinnuveitanda þinn þrýsta á þig að taka ekki orlof — þú nýtur verndar gegn refsingu fyrir að nýta rétt þinn til fæðingarorlofs.