Iceland Minimum Wage (2026) - No Statutory Floor
Um þessa grein
Byggt á lögum frá Alþingi, reglugerðum og opinberum leiðbeiningum. Skrifað á einföldu máli til almenns skilnings — þetta er fræðsluefni, ekki lögfræðiráðgjöf. Ritstjórnarreglur okkar
Í hverju felst þessi réttur?
Á Íslandi eru engin lögbundin lágmarkslaun. Lágmarkskjör eru þess í stað ákveðin í kjarasamningum sem samið er um milli stéttarfélaga (undir hatti ASÍ) og atvinnurekenda (SA). Samkvæmt lögum nr. 55/1980 eru umsamdir taxtar bindandi fyrir alla atvinnurekendur og starfsmenn sem falla undir gildissvið samningsins — einnig þá sem ekki eru í stéttarfélagi. Lægstu lögmætu launin fyrir starf þitt eru lágmarkstaxti þess kjarasamnings sem nær yfir starfsgrein þína, og samningur um lægri laun en sá taxti kveður á um er ógildur.
Hvenær á það við?
- Þú ert launþegi — í fullu starfi, hlutastarfi eða lausamennsku.
- Starfsgrein þín fellur undir kjarasamning (sem á við um nær allar greinar).
- Jafnvel þótt þú sért ekki í stéttarfélagi áttu rétt á að minnsta kosti lágmarki kjarasamnings (Lög nr. 55/1980).
Hvað á að gera ef vinnuveitandi greiðir undir taxta kjarasamnings á Íslandi
- Finndu taxtann sem á við. Kannaðu núgildandi launataxta á vef stéttarfélags þíns (t.d. VR, Eflingar eða BSRB).
- Settu kröfuna fram skriflega. Ef þú færð greitt undir taxta skaltu senda vinnuveitanda skriflega kröfu um leiðréttingu vangoldinna launa.
- Leitaðu til stéttarfélagsins. Ef vinnuveitandi leiðréttir ekki getur félagið rekið kröfuna — deilur um kjarasamninga fara fyrir Félagsdóm.
- Tilkynntu málið. Þú getur einnig tilkynnt vangreidd laun til Vinnumálastofnunar.
Hvað áttu EKKI að gera?
- Ekki samþykkja lægri laun en kjarasamningur kveður á um — slíkur samningur er ógildur og þú heldur kröfu þinni um mismuninn.
- Ekki gera ráð fyrir að skortur á lögbundnum lágmarkslaunum þýði að ekkert gólf sé til staðar — kjarasamningarnir eru bindandi lágmarkið.
- Ekki hunsa launaseðilinn — berðu tímakaupið þitt saman við núgildandi taxta fyrir starfsgrein þína.
Um Réttindi launafólks
Vinna á Íslandi byggir á kjarasamningum — engin lögbundin lágmarkslaun eru í gildi. Lög um stéttarfélög og vinnudeilur (Lög nr. 80/1938) og Lög um starfskjör launafólks (Lög nr. 55/1980) gera samningsbundna taxta bindandi fyrir alla starfsmenn og atvinnurekendur sem falla undir samninginn. Vinnuvernd heyrir undir Lög nr. 46/1980; fæðingarorlof samkvæmt Lög nr. 95/2000 veitir 12 mánuði samtals, þar af 6 ætlaðir hvoru foreldri. Jafnlaunavottun er skylda hjá fyrirtækjum með 25+ starfsmenn samkvæmt Lög nr. 150/2020. Kjaradeilur fara fyrir Félagsdóm; einstaklingsdeilur fyrir héraðsdómstóla.
Algengar spurningar
Eru lágmarkslaun á Íslandi?
Á Íslandi eru engin lögbundin lágmarkslaun. Lágmarkskjör eru ákveðin í kjarasamningum milli stéttarfélaga (undir hatti ASÍ) og atvinnurekenda (SA). Samkvæmt lögum nr. 55/1980 eru þessir taxtar bindandi fyrir alla atvinnurekendur og starfsmenn sem falla undir gildissvið samningsins — einnig þá sem ekki eru í stéttarfélagi. Lægstu lögmætu launin fyrir starf þitt eru lágmarkstaxti þess kjarasamnings sem nær yfir starfsgrein þína.
Hvernig kemst ég að því hvort ég sé vangreidd(ur) á Íslandi?
Kannaðu núgildandi launataxta á vef stéttarfélags þíns (t.d. VR, Eflingar eða BSRB) og berðu hann saman við launaseðilinn þinn. Ef tímakaupið þitt er undir þeim taxta sem á við er vinnuveitandinn að brjóta kjarasamninginn. Ef þú finnur ekki taxtann skaltu hafa samband við Vinnumálastofnun eða stéttarfélagið þitt.
Hvað geta stéttarfélög gert ef ég er vangreidd(ur) á Íslandi?
Sendu vinnuveitanda fyrst skriflega kröfu um leiðréttingu vangoldinna launa. Ef vinnuveitandinn neitar getur stéttarfélagið rekið kröfuna, og deilur um kjarasamninga eru reknar fyrir Félagsdómi. Sérhver samningur um laun undir taxta kjarasamnings er ógildur samkvæmt lögum nr. 55/1980, svo þú heldur kröfu þinni um mismuninn.
What is the lágmarkslaun (kjarasamningar) right in Ísland?
Á Íslandi eru engin lögbundin lágmarkslaun. Lágmarkskjör eru þess í stað ákveðin í kjarasamningum sem samið er um milli stéttarfélaga (undir hatti ASÍ) og atvinnurekenda (SA). Samkvæmt lögum nr. 55/1980 eru umsamdir taxtar bindandi fyrir alla atvinnurekendur og starfsmenn sem falla undir gildissvið samningsins — einnig þá sem ekki eru í stéttarfélagi. Lægstu lögmætu launin fyrir starf þitt eru lágmarkstaxti þess kjarasamnings sem nær yfir starfsgrein þína, og samningur um lægri laun en sá taxti kveður á um er ógildur.
Hvenær á það við — lágmarkslaun (kjarasamningar)?
Þú ert launþegi — í fullu starfi, hlutastarfi eða lausamennsku.Starfsgrein þín fellur undir kjarasamning (sem á við um nær allar greinar).Jafnvel þótt þú sért ekki í stéttarfélagi áttu rétt á að minnsta kosti lágmarki kjarasamnings (Lög nr. 55/1980).
Hvað á ég að gera ef vinnuveitandi greiðir mér undir taxta kjarasamnings á Íslandi?
Finndu taxtann sem á við. Kannaðu núgildandi launataxta á vef stéttarfélags þíns (t.d. VR, Eflingar eða BSRB).Settu kröfuna fram skriflega. Ef þú færð greitt undir taxta skaltu senda vinnuveitanda skriflega kröfu um leiðréttingu vangoldinna launa.Leitaðu til stéttarfélagsins. Ef vinnuveitandi leiðréttir ekki getur félagið rekið kröfuna — deilur um kjarasamninga fara fyrir Félagsdóm.Tilkynntu málið. Þú getur einnig tilkynnt vangreidd laun til Vinnumálastofnunar.
Hvað áttu EKKI að gera — lágmarkslaun (kjarasamningar)?
Ekki samþykkja lægri laun en kjarasamningur kveður á um — slíkur samningur er ógildur og þú heldur kröfu þinni um mismuninn.Ekki gera ráð fyrir að skortur á lögbundnum lágmarkslaunum þýði að ekkert gólf sé til staðar — kjarasamningarnir eru bindandi lágmarkið.Ekki hunsa launaseðilinn — berðu tímakaupið þitt saman við núgildandi taxta fyrir starfsgrein þína.