Iceland Unfair Dismissal (2026) - No Statutory Act
Um þessa grein
Byggt á lögum frá Alþingi, reglugerðum og opinberum leiðbeiningum. Skrifað á einföldu máli til almenns skilnings — þetta er fræðsluefni, ekki lögfræðiráðgjöf. Ritstjórnarreglur okkar
Í hverju felst þessi réttur?
Á Íslandi eru ekki ein heildarlög um ólögmæta uppsögn. Vernd við starfslok kemur frá kjarasamningum, einstaklingssamningum og almennum vinnuréttarreglum.
- Uppsögn verður að vera skrifleg og hefst um mánaðamót (fyrsta dag næsta mánaðar eftir að uppsögn berst).
- Algengir uppsagnarfrestir (samkvæmt kjarasamningi VR sem dæmi um almennan vinnumarkað):
| Starfsaldur | Uppsagnarfrestur |
|---|---|
| Fyrstu 3 mánuðir (reynslutími) | 1 vika |
| 4–6 mánuðir | 1 mánuður |
| Eftir 6 mánuði | 3 mánuðir |
| 10+ ár, 55+ ára | 4 mánuðir |
| 10+ ár, 60+ ára | 5 mánuðir |
| 10+ ár, 63+ ára | 6 mánuðir |
Uppsögn er ólögmæt ef hún byggir á kyni, aldri, trúarbrögðum, fötlun, aðild að stéttarfélagi, þungun eða fæðingarorlofi.
Hvenær á það við?
- Þú ert launþegi sem fellur undir kjarasamning eða einstaklingsbundinn ráðningarsamning.
- Aukin sérstök vernd nær til þungaðra starfsmanna, starfsmanna í fæðingarorlofi, öryggistrúnaðarmanna og trúnaðarmanna stéttarfélags.
Hvað á að gera ef þér er sagt upp með ólögmætum hætti eða með of stuttum fyrirvara á Íslandi
- Óskaðu eftir fundi — vinnuveitandi þarf ekki að gefa upp ástæðu en þú mátt biðja um hana.
- Ef þú telur uppsögnina ólögmæta skaltu strax hafa samband við stéttarfélagið þitt.
- Deilur um kjarasamninga fara fyrir Félagsdóm; einstaklingsbundnar kröfur fyrir héraðsdómstóla.
- Þú getur krafist skaðabóta sem nema launum á uppsagnarfresti, auk frekari bóta fyrir ólögmæta uppsögn.
Hvað áttu EKKI að gera?
- Ekki skrifa undir uppsagnarbréf undir þrýstingi — þvinguð uppsögn úr eigin starfi getur talist sem uppsögn frá vinnuveitanda.
- Ekki hætta án þess að athuga uppsagnarfrestinn — kjarasamningur þinn gæti veitt þér rétt á nokkurra mánaða launum.
- Ekki draga lappirnar — hafðu strax samband við stéttarfélagið, því kærufrestir geta gilt.
Um Réttindi launafólks
Vinna á Íslandi byggir á kjarasamningum — engin lögbundin lágmarkslaun eru í gildi. Lög um stéttarfélög og vinnudeilur (Lög nr. 80/1938) og Lög um starfskjör launafólks (Lög nr. 55/1980) gera samningsbundna taxta bindandi fyrir alla starfsmenn og atvinnurekendur sem falla undir samninginn. Vinnuvernd heyrir undir Lög nr. 46/1980; fæðingarorlof samkvæmt Lög nr. 95/2000 veitir 12 mánuði samtals, þar af 6 ætlaðir hvoru foreldri. Jafnlaunavottun er skylda hjá fyrirtækjum með 25+ starfsmenn samkvæmt Lög nr. 150/2020. Kjaradeilur fara fyrir Félagsdóm; einstaklingsdeilur fyrir héraðsdómstóla.
Algengar spurningar
Hvaða uppsagnarfrest verður íslenskur vinnuveitandi minn að veita mér?
Uppsögn verður að vera skrifleg og hefst um mánaðamót. Samkvæmt kjarasamningi VR er uppsagnarfrestur 1 vika fyrstu 3 mánuðina (reynslutíma), 1 mánuður eftir 4 til 6 mánaða starf og 3 mánuðir eftir 6 mánuði. Starfsmenn með 10+ ára starfsaldur fá 4 til 6 mánaða uppsagnarfrest, eftir aldri (55+, 60+ eða 63+).
Hvenær er uppsögn ólögmæt samkvæmt íslenskum lögum?
Uppsögn er ólögmæt ef hún byggir á kyni, aldri, trúarbrögðum, fötlun, aðild að stéttarfélagi, þungun eða fæðingarorlofi. Aukin sérstök vernd nær til þungaðra starfsmanna, þeirra sem eru í fæðingarorlofi, öryggistrúnaðarmanna og trúnaðarmanna stéttarfélags. Á Íslandi eru ekki ein heildarlög um ólögmæta uppsögn — vernd kemur frá kjarasamningum, ráðningarsamningum og almennum vinnuréttarreglum.
Hvernig mótmæli ég ólögmætri uppsögn á Íslandi?
Hafðu strax samband við stéttarfélagið þitt — kærufrestir geta gilt. Deilur um kjarasamninga fara fyrir Félagsdóm; einstaklingsbundnar kröfur byggðar á ráðningarsamningi fyrir héraðsdómstóla. Þú getur krafist skaðabóta sem nema launum á uppsagnarfresti, auk frekari bóta fyrir ólögmæta uppsögn. Ekki skrifa undir uppsagnarbréf undir þrýstingi.
What is the ólögmæt uppsögn og uppsagnarfrestir right in Ísland?
Á Íslandi eru ekki ein heildarlög um ólögmæta uppsögn. Vernd við starfslok kemur frá kjarasamningum, einstaklingssamningum og almennum vinnuréttarreglum.Uppsögn verður að vera skrifleg og hefst um mánaðamót (fyrsta dag næsta mánaðar eftir að uppsögn berst).Algengir uppsagnarfrestir (samkvæmt kjarasamningi VR sem dæmi um almennan vinnumarkað):StarfsaldurUppsagnarfresturFyrstu 3 mánuðir (reynslutími)1 vika4–6 mánuðir1 mánuðurEftir 6 mánuði3 mánuðir10+ ár, 55+ ára4 mánuðir10+ ár, 60+ ára5 mánuðir10+ ár, 63+ ára6 mánuðirUppsögn er ólögmæt ef hún byggir á kyni, aldri, trúarbrögðum, fötlun, aðild...
Hvenær á það við — ólögmæt uppsögn og uppsagnarfrestir?
Þú ert launþegi sem fellur undir kjarasamning eða einstaklingsbundinn ráðningarsamning.Aukin sérstök vernd nær til þungaðra starfsmanna, starfsmanna í fæðingarorlofi, öryggistrúnaðarmanna og trúnaðarmanna stéttarfélags.
Hvað á ég að gera ef vinnuveitandi minn segir mér upp með ólögmætum hætti á Íslandi?
Óskaðu eftir fundi — vinnuveitandi þarf ekki að gefa upp ástæðu en þú mátt biðja um hana.Ef þú telur uppsögnina ólögmæta skaltu strax hafa samband við stéttarfélagið þitt.Deilur um kjarasamninga fara fyrir Félagsdóm; einstaklingsbundnar kröfur fyrir héraðsdómstóla.Þú getur krafist skaðabóta sem nema launum á uppsagnarfresti, auk frekari bóta fyrir ólögmæta uppsögn.
Hvað áttu EKKI að gera — ólögmæt uppsögn og uppsagnarfrestir?
Ekki skrifa undir uppsagnarbréf undir þrýstingi — þvinguð uppsögn úr eigin starfi getur talist sem uppsögn frá vinnuveitanda.Ekki hætta án þess að athuga uppsagnarfrestinn — kjarasamningur þinn gæti veitt þér rétt á nokkurra mánaða launum.Ekki draga lappirnar — hafðu strax samband við stéttarfélagið, því kærufrestir geta gilt.