Óréttmætir viðskiptahættir á Íslandi (2026)
Um þessa grein
Byggt á lögum frá Alþingi, reglugerðum og opinberum leiðbeiningum. Skrifað á einföldu máli til almenns skilnings — þetta er fræðsluefni, ekki lögfræðiráðgjöf. Ritstjórnarreglur okkar
Í hverju felst þessi réttur?
Íslensk lög banna fyrirtækjum að beita óréttmætum eða villandi viðskiptaháttum:
- Óréttmætir viðskiptahættir eru bannaðir fyrir, á meðan og eftir hvers konar viðskipti með vörur eða þjónustu.
- Auglýsingar verða að vera studdar gögnum, skýrar, sannar og ekki villandi.
- Fyrirtækjum er óheimilt að veita rangar upplýsingar sem ætlað er að hafa áhrif á kaupákvarðanir neytenda.
- Sektir: Allt að 10 milljónir kr. fyrir brot.
Neytendastofa fylgist virkt með auglýsingaháttum og getur hafið framkvæmdir gegn brotum.
Hvenær á það við?
- Þú telur að fyrirtæki hafi beitt villandi auglýsingum, röngum fullyrðingum eða blekkjandi verðlagningu.
- Þú varst látinn kaupa vegna rangra eða ýktra upplýsinga.
Hvað skal gera ef fyrirtæki beitir þig villandi eða óréttmætum viðskiptaháttum á Íslandi
- Tilkynntu hagsmunaaðilann til Neytendastofu.
- Geymdu sönnunargögn — vistaðu auglýsingar, skjámyndir, kvittanir og bréfaskipti.
- Ef þú hefur orðið fyrir fjárhagslegu tjóni getur þú einnig leitað til dómstóla með einkamál.
Hvað áttu EKKI að gera?
- Ekki gera ráð fyrir að „þetta sé bara auglýsing" — villandi fullyrðingar eru ólögmætar og refsiverðar.
- Ekki eyða sönnunargögnum — skjámyndir og skrár eru nauðsynlegar fyrir kvartanir.
Um Neytendaréttindi
Ef vara sem þú kaupir á Íslandi er gölluð, veita lög um neytendakaup (Lög nr. 48/2003) þér tveggja ára kvörtunarfrest (5 ár fyrir vörur með lengri endingartíma) — gallar sem koma fram á fyrstu 6 mánuðunum eru taldir hafa verið til staðar við sölu. Kaup á netinu, í síma eða við dyrnar veita 14 daga afturköllunarrétt samkvæmt lögum um neytendasamninga (Lög nr. 16/2016). Villandi auglýsingar og föld gjöld eru bönnuð samkvæmt lögum nr. 57/2005, sem Neytendastofa framfylgir. Óleyst deilumál fara til Kærunefndar vöru- og þjónustukaupa; kvartanir vegna banka og fjármála fara til Seðlabanka Íslands.
Algengar spurningar
Eru villandi auglýsingar ólögmætar á Íslandi?
Já. Samkvæmt lögum nr. 57/2005 (lög um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu) verða auglýsingar að vera studdar gögnum, skýrar, sannar og ekki villandi. Fyrirtækjum er óheimilt að veita rangar upplýsingar sem ætlað er að hafa áhrif á kaupákvarðanir neytenda. Óréttmætir viðskiptahættir eru bannaðir fyrir, á meðan og eftir hvers konar viðskipti með vörur eða þjónustu.
Hvaða sektir liggja við óréttmætum viðskiptaháttum á Íslandi?
Sektir allt að 10 milljónum kr. fyrir brot. Neytendastofa fylgist virkt með auglýsingaháttum og getur hafið framkvæmdir gegn brotum. Ef þú hefur orðið fyrir fjárhagslegu tjóni vegna óréttmætra viðskiptahátta getur þú einnig leitað til dómstóla með einkamál til viðbótar við eftirlitsaðgerðir.
Hvar tilkynni ég villandi auglýsingar á Íslandi?
Tilkynntu hagsmunaaðilann til Neytendastofu. Geymdu sönnunargögn — vistaðu auglýsingar, skjámyndir, kvittanir og bréfaskipti. Ekki gera ráð fyrir að „þetta sé bara auglýsing" — villandi fullyrðingar eru ólögmætar og refsiverðar. Ekki eyða sönnunargögnum; skjámyndir og skrár eru nauðsynlegar fyrir kvartanir.
What is the óréttmætir viðskiptahættir right in Ísland?
Íslensk lög banna fyrirtækjum að beita óréttmætum eða villandi viðskiptaháttum:Óréttmætir viðskiptahættir eru bannaðir fyrir, á meðan og eftir hvers konar viðskipti með vörur eða þjónustu.Auglýsingar verða að vera studdar gögnum, skýrar, sannar og ekki villandi.Fyrirtækjum er óheimilt að veita rangar upplýsingar sem ætlað er að hafa áhrif á kaupákvarðanir neytenda.Sektir: Allt að 10 milljónir kr. fyrir brot.Neytendastofa fylgist virkt með auglýsingaháttum og getur hafið framkvæmdir gegn brotum.
Hvenær á það við — óréttmætir viðskiptahættir?
Þú telur að fyrirtæki hafi beitt villandi auglýsingum, röngum fullyrðingum eða blekkjandi verðlagningu.Þú varst látinn kaupa vegna rangra eða ýktra upplýsinga.
Hvað á ég að gera ef ég var blekktur af falskri auglýsingu eða árásargjörnum sölumanni á Íslandi?
Tilkynntu hagsmunaaðilann til Neytendastofu.Geymdu sönnunargögn — vistaðu auglýsingar, skjámyndir, kvittanir og bréfaskipti.Ef þú hefur orðið fyrir fjárhagslegu tjóni getur þú einnig leitað til dómstóla með einkamál.
Hvað áttu EKKI að gera — óréttmætir viðskiptahættir?
Ekki gera ráð fyrir að „þetta sé bara auglýsing" — villandi fullyrðingar eru ólögmætar og refsiverðar.Ekki eyða sönnunargögnum — skjámyndir og skrár eru nauðsynlegar fyrir kvartanir.