Ættleiðing á Íslandi (2026)
Um þessa grein
Byggt á lögum frá Alþingi, reglugerðum og opinberum leiðbeiningum. Skrifað á einföldu máli til almenns skilnings — þetta er fræðsluefni, ekki lögfræðiráðgjöf. Ritstjórnarreglur okkar
Í hverju felst þessi réttur?
Ættleiðing á Íslandi byggist á viðmiðinu um besta barnsins:
- Lágmarksaldur ættleiðenda: 25 ár (undantekning: 20 ár við sérstakar aðstæður).
- Hjón eða sambúðarfólk (í að minnsta kosti 5 ár í sambúð) verða að ættleiða sameiginlega.
- Samkynhneigð pör geta ættleitt (síðan 2006) að því gefnu að þau uppfylli öll önnur skilyrði.
- Einstaklingar mega ættleiða við sérstakar aðstæður ef það er greinilega til hagsbóta fyrir barnið.
- Ættleiðing er óafturkallanleg — ekki er hægt að ógilda hana.
- Við ættleiðingu enda öll líffræðileg fjölskyldutengsl (þar á meðal erfðir); barnið fær fulla lagalega stöðu sem líffræðilegt barn ættleiðenda.
Ísland gerðist aðili að Haag-samningnum um ættleiðingar milli landa 17. janúar 2000. Ættleiðingar milli landa krefjast forsamþykkis frá sýslumanni.
Hvenær á það við?
- Þú vilt ættleiða barn á Íslandi eða frá útlöndum.
- Þú ert að minnsta kosti 25 ára.
Hvað á að gera ef þú vilt ættleiða barn á Íslandi
- Sækja um forsamþykki hjá sýslumanni á höfuðborgarsvæðinu (Hlíðasmári 1, Kópavogur).
- Barnaverndarnefnd mun rannsaka aðstæður bæði barnsins og verðandi foreldra.
- Fyrir ættleiðingar milli landa skal hafa samband við Íslenska ættleiðingu, einu vottuðu stofnunina.
- Kostnaður: Forsamþykki er ókeypis; ættleiðingarleyfi: 7.500 kr.
Hvað áttu EKKI að gera?
- Ekki sækjast eftir ættleiðingu utan opinberra leiða — allar ættleiðingar verða að fara í gegnum sýslumann.
- Ekki búast við skjótu ferli — ættleiðing krefst ítarlegrar rannsóknar og pörunar.
Um Fjölskyldulög
Hjónaband og skilnaður á Íslandi heyra undir Hjúskaparlög (Lög nr. 31/1993) — lágmarksaldur 18 ár, kynhlutlaus síðan 2010. Skilnaður er hægt að veita strax með gagnkvæmu samþykki eða eftir 6 mánaða aðskilnað, í gegnum Sýslumann. Forsjá, faðerni og meðlag fylgja Barnalögum (Lög nr. 76/2003) — sameiginleg forsjá er sjálfgefin og viðmiðið er besta barnsins. Heimilisofbeldi er fjallað um í Almennum hegningarlögum (Lög nr. 19/1940) og Lögum um nálgunarbann (Lög nr. 85/2011). Erfðir fylgja Lögum nr. 8/1962 með skylduarfshluta.
Algengar spurningar
Hver getur ættleitt barn á Íslandi?
Samkvæmt Ættleiðingarlögum (Lög nr. 130/1999) verða ættleiðendur að vera að minnsta kosti 25 ára (20 ár við sérstakar aðstæður). Hjón eða sambúðarfólk með að minnsta kosti 5 ár í sambúð verða að ættleiða sameiginlega. Samkynhneigð pör geta ættleitt — það hefur verið löglegt síðan 2006. Einstaklingar mega aðeins ættleiða við sérstakar aðstæður ef það er greinilega til hagsbóta fyrir barnið.
Hvernig hefst ættleiðing á Íslandi?
Sækja um forsamþykki hjá sýslumanni á höfuðborgarsvæðinu (Hlíðasmári 1, Kópavogur). Barnaverndarnefnd mun rannsaka aðstæður bæði barnsins og verðandi foreldra. Fyrir ættleiðingar milli landa skal hafa samband við Íslenska ættleiðingu, einu vottuðu stofnunina. Forsamþykki er ókeypis; ættleiðingarleyfi kostar 7.500 kr.
Er hægt að afturkalla ættleiðingu á Íslandi?
Nei. Ættleiðing á Íslandi er óafturkallanleg — ekki er hægt að ógilda hana. Við ættleiðingu enda öll líffræðileg fjölskyldutengsl, þar á meðal varðandi erfðir. Barnið fær fulla lagalega stöðu sem líffræðilegt barn ættleiðenda. Ísland gerðist aðili að Haag-samningnum um ættleiðingar milli landa 17. janúar 2000, þannig að ættleiðingar milli landa krefjast forsamþykkis frá sýslumanni.
What is the ættleiðing right in Ísland?
Ættleiðing á Íslandi byggist á viðmiðinu um besta barnsins:Lágmarksaldur ættleiðenda: 25 ár (undantekning: 20 ár við sérstakar aðstæður).Hjón eða sambúðarfólk (í að minnsta kosti 5 ár í sambúð) verða að ættleiða sameiginlega.Samkynhneigð pör geta ættleitt (síðan 2006) að því gefnu að þau uppfylli öll önnur skilyrði.Einstaklingar mega ættleiða við sérstakar aðstæður ef það er greinilega til hagsbóta fyrir barnið.Ættleiðing er óafturkallanleg — ekki er hægt að ógilda hana.Við ættleiðingu enda öll líffræðileg fjölskyldutengsl (þar á meðal erfðir); barnið fær fulla lagalega stöðu sem líffræðilegt...
Hvenær á það við — ættleiðing?
Þú vilt ættleiða barn á Íslandi eða frá útlöndum.Þú ert að minnsta kosti 25 ára.
Hvað á ég að gera til að hefja ættleiðingarferli á Íslandi?
Sækja um forsamþykki hjá sýslumanni á höfuðborgarsvæðinu (Hlíðasmári 1, Kópavogur).Barnaverndarnefnd mun rannsaka aðstæður bæði barnsins og verðandi foreldra.Fyrir ættleiðingar milli landa skal hafa samband við Íslenska ættleiðingu, einu vottuðu stofnunina.Kostnaður: Forsamþykki er ókeypis; ættleiðingarleyfi: 7.500 kr.
Hvað áttu EKKI að gera — ættleiðing?
Ekki sækjast eftir ættleiðingu utan opinberra leiða — allar ættleiðingar verða að fara í gegnum sýslumann.Ekki búast við skjótu ferli — ættleiðing krefst ítarlegrar rannsóknar og pörunar.