Vernd gegn heimilisofbeldi á Íslandi (2026)
Um þessa grein
Byggt á lögum frá Alþingi, reglugerðum og opinberum leiðbeiningum. Skrifað á einföldu máli til almenns skilnings — þetta er fræðsluefni, ekki lögfræðiráðgjöf. Ritstjórnarreglur okkar
Í hverju felst þessi réttur?
Ísland veitir öfluga vernd gegn heimilisofbeldi:
Nálgunarbann (Lög nr. 85/2011):
- Lögregla getur sett 72 klst. nálgunarbann til að koma í veg fyrir að ofbeldismaður nálgist þolanda.
- Dómstólar geta framlengt nálgunarbann í allt að 1 ár.
- Lögregla getur líkamlega fjarlægt geranda af heimilinu í allt að 4 vikur í senn.
- Lögregla verður að taka ákvörðun um beiðni um nálgunarbann eða brottvísun innan 3 daga.
Hver getur óskað eftir vernd: Þolandinn, fjölskyldumeðlimir, lögráðamaður barns, félags- eða barnaverndarþjónusta eða lögreglustjóri að eigin frumkvæði.
Refsiviðurlög: Brot á nálgunarbanni: sektir eða fangelsi allt að 1 ár. Heimilisofbeldi samkvæmt hegningarlögum: sektir upp í allt að 16 ára fangelsi eftir alvarleika.
Hvenær á það við?
- Þú ert þolandi heimilisofbeldis — líkamlegs, kynferðislegs, andlegs eða fjárhagslegs ofbeldis af hálfu maka, fjölskyldumeðlims eða nátengds aðila.
- Barn í þinni umsjá er beitt ofbeldi.
Hvað á að gera ef þú verður fyrir heimilisofbeldi á Íslandi
- Hringdu í lögregluna (112) — hún getur sett tafarlaust nálgunarbann.
- Hafðu samband við Kvennaathvarfið í síma (+354) 561 1205 fyrir neyðarathvarf og stuðning.
- Sýslumaður getur framlengt verndarúrskurði í gegnum dómstóla.
Hvað áttu EKKI að gera?
- Ekki þegja — að tilkynna er fyrsta skrefið í átt að vernd. Þú verður ekki refsað fyrir að tilkynna.
- Ekki standa augliti til auglits við gerandann — nýttu þá lagavernd sem er í boði hjá lögreglu og dómstólum.
Um Fjölskyldulög
Hjónaband og skilnaður á Íslandi heyra undir Hjúskaparlög (Lög nr. 31/1993) — lágmarksaldur 18 ár, kynhlutlaus síðan 2010. Skilnaður er hægt að veita strax með gagnkvæmu samþykki eða eftir 6 mánaða aðskilnað, í gegnum Sýslumann. Forsjá, faðerni og meðlag fylgja Barnalögum (Lög nr. 76/2003) — sameiginleg forsjá er sjálfgefin og viðmiðið er besta barnsins. Heimilisofbeldi er fjallað um í Almennum hegningarlögum (Lög nr. 19/1940) og Lögum um nálgunarbann (Lög nr. 85/2011). Erfðir fylgja Lögum nr. 8/1962 með skylduarfshluta.
Algengar spurningar
Hve fljótt get ég fengið nálgunarbann á Íslandi?
Mjög fljótt. Samkvæmt Lögum um nálgunarbann (Lög nr. 85/2011) getur lögreglan sett 72 klst. nálgunarbann til að koma í veg fyrir að ofbeldismaður nálgist þolanda. Lögregla verður að taka ákvörðun um beiðni um nálgunarbann eða brottvísun innan 3 daga. Dómstólar geta þá framlengt nálgunarbann í allt að 1 ár.
Er hægt að fjarlægja geranda af heimilinu á Íslandi?
Já. Samkvæmt Lögum um nálgunarbann getur lögreglan líkamlega fjarlægt gerendur af heimilinu í allt að 4 vikur í senn. Vernd getur verið óskað af þolanda, fjölskyldumeðlimum, lögráðamanni barns, félags- eða barnaverndarþjónustu eða lögreglustjóra að eigin frumkvæði.
Hver eru viðurlög við heimilisofbeldi á Íslandi?
Brot á nálgunarbanni varðar sektum eða fangelsi allt að 1 ári. Heimilisofbeldi samkvæmt Almennum hegningarlögum (Lög nr. 19/1940, breytt 2016) varðar sektum upp í allt að 16 ára fangelsi eftir alvarleika. Hringdu í 112 fyrir tafarlausa lögregluviðbragð, eða hafðu samband við Kvennaathvarfið í síma (+354) 561 1205 fyrir neyðarathvarf.
What is the vernd gegn heimilisofbeldi right in Ísland?
Ísland veitir öfluga vernd gegn heimilisofbeldi:Nálgunarbann (Lög nr. 85/2011):Lögregla getur sett 72 klst. nálgunarbann til að koma í veg fyrir að ofbeldismaður nálgist þolanda.Dómstólar geta framlengt nálgunarbann í allt að 1 ár.Lögregla getur líkamlega fjarlægt geranda af heimilinu í allt að 4 vikur í senn.Lögregla verður að taka ákvörðun um beiðni um nálgunarbann eða brottvísun innan 3 daga.Hver getur óskað eftir vernd: Þolandinn, fjölskyldumeðlimir, lögráðamaður barns, félags- eða barnaverndarþjónusta eða lögreglustjóri að eigin frumkvæði.Refsiviðurlög: Brot á nálgunarbanni: sektir eða...
Hvenær á það við — vernd gegn heimilisofbeldi?
Þú ert þolandi heimilisofbeldis — líkamlegs, kynferðislegs, andlegs eða fjárhagslegs ofbeldis af hálfu maka, fjölskyldumeðlims eða nátengds aðila.Barn í þinni umsjá er beitt ofbeldi.
Hvað á ég að gera ef ég verð fyrir heimilisofbeldi eða ofbeldi á heimili á Íslandi?
Hringdu í lögregluna (112) — hún getur sett tafarlaust nálgunarbann.Hafðu samband við Kvennaathvarfið í síma (+354) 561 1205 fyrir neyðarathvarf og stuðning.Sýslumaður getur framlengt verndarúrskurði í gegnum dómstóla.
Hvað áttu EKKI að gera — vernd gegn heimilisofbeldi?
Ekki þegja — að tilkynna er fyrsta skrefið í átt að vernd. Þú verður ekki refsað fyrir að tilkynna.Ekki standa augliti til auglits við gerandann — nýttu þá lagavernd sem er í boði hjá lögreglu og dómstólum.