Heilbrigðisþjónusta barna og aldraðra á Íslandi (2026)
Um þessa grein
Byggt á lögum frá Alþingi, reglugerðum og opinberum leiðbeiningum. Skrifað á einföldu máli til almenns skilnings — þetta er fræðsluefni, ekki lögfræðiráðgjöf. Ritstjórnarreglur okkar
Í hverju felst þessi réttur?
Ísland veitir aukna heilbrigðisvernd fyrir börn og aldraða:
Börn:
- Yngri en 2 ára: Engin greiðsluþátttaka.
- 2–18 ára: Lægra mánaðarlegt greiðsluþátttökuhámark, 25.198 ISK.
- Ókeypis tannlæknaþjónusta: 100% niðurgreidd (2.500 ISK árlegt gjald).
- Lægri lyfjakostnaður: Árlegt hámark lyfjakostnaðar 41.000 ISK.
- Ókeypis bólusetningar: Allt landsbóluefnaáætlunin er ókeypis — felur í sér rótaveiru, DTaP, mænusótt, Hib, pneumókokka, meningókokka ACWY, MMRV, HPV (12 ára) og endurbóluefni við 4 og 14 ára aldur.
Aldraðir (67 ára og eldri):
- Lægri greiðsluþátttaka: Mánaðarlegt hámark 25.198 ISK.
- Lægri lyfjakostnaður: Árlegt hámark lyfjakostnaðar 41.000 ISK.
- Niðurgreiðsla tannlækninga: 50% (100% ef langveikur og í stofnanavistun).
- Heimahjúkrun: Veitt án endurgjalds.
- Hjúkrunarheimilisþjónusta: Reglugerð samkvæmt Lögum nr. 125/1999 — krefst færni- og heilsumats fyrir vistun.
Hvenær á það við?
- Þú ert foreldri eða forráðamaður barns á Íslandi.
- Þú ert 67 ára eða eldri og þarft heilbrigðisþjónustu.
Hvað skal gera ef þú þarft að nálgast niðurgreidda heilbrigðisþjónustu fyrir barn eða aldraðan ættingja á Íslandi
- Skráðu börn á heilsugæslustöð og hjá heimilistannlækni.
- Fylgdu bólusetningaráætlun barna — hún er ókeypis og mælt er með henni.
- Vegna umönnunarþarfa aldraðra, hafðu samband við sveitarfélagið þitt — þjónustan er rekin staðbundið samkvæmt Lögum nr. 125/1999.
Hvað áttu EKKI að gera?
- Ekki sleppa bólusetningum barna — þær eru ókeypis og vernda gegn alvarlegum sjúkdómum.
- Ekki tefja að leita eftir mati fyrir öldrunarþjónustu — færni- og heilsumat er nauðsynlegt fyrir vistun á hjúkrunarheimili.
Um Heilbrigðisréttindi
Heilbrigðisþjónusta á Íslandi er almenn og fjármögnuð með sköttum, og nær til allra löglegra íbúa samkvæmt Lögum um heilbrigðisþjónustu (Lög nr. 40/2007) og Lögum um sjúkratryggingar (Lög nr. 112/2008), þar sem Sjúkratryggingar Íslands eru eini opinberi kaupandinn á landsvísu. Þú greiðir hlutdeild fyrir komur til heimilislæknis, sérfræðilæknis og fyrir lyfseðla. Sjúklingaréttindi þín — upplýst samþykki, aðgangur að sjúkraskrá, trúnaður, álit annars læknis og réttur til að hafna meðferð — falla undir Lög um réttindi sjúklinga (Lög nr. 74/1997). Kvartanir vegna læknis fara til Embættis landlæknis. Gestir frá EES-svæðinu eru tryggðir með EHIC-korti.
Algengar spurningar
Hvaða heilbrigðisþjónusta er ókeypis fyrir börn á Íslandi?
Börn yngri en 2 ára hafa enga greiðsluþátttöku. Börn 2–18 ára hafa lægra mánaðarlegt greiðsluþátttökuhámark upp á 25.198 ISK og lægra árlegt lyfjahámark upp á 41.000 ISK. Tannlæknaþjónusta er 100% niðurgreidd (að undanskildu 2.500 ISK árlegu gjaldi). Landsbóluefnaáætlunin er að fullu ókeypis — felur í sér rótaveiru, DTaP, mænusótt, Hib, pneumókokka, meningókokka ACWY, MMRV og HPV.
Hvaða afslátt af heilbrigðisþjónustu fá aldraðir á Íslandi?
Aldraðir 67 ára og eldri hafa lægra mánaðarlegt greiðsluþátttökuhámark upp á 25.198 ISK og árlegt lyfjahámark upp á 41.000 ISK. Tannmeðferð er niðurgreidd 50% (100% ef langveikur og í stofnanavistun). Heimahjúkrun er veitt án endurgjalds. Hjúkrunarheimilisþjónusta er reglugerð samkvæmt Lögum nr. 125/1999 og krefst færni- og heilsumats fyrir vistun.
Hvernig fyrirkomulagi öldrunarþjónustu á Íslandi?
Hafðu samband við sveitarfélagið þitt — öldrunarþjónusta er rekin staðbundið samkvæmt Lögum nr. 125/1999 (Lögum um málefni aldraðra). Færni- og heilsumat er nauðsynlegt fyrir vistun á hjúkrunarheimili, svo ekki tefja að leita eftir slíku. Fyrir börn, skráðu þau á heilsugæslustöð og hjá heimilistannlækni, og fylgdu ókeypis bólusetningaráætlun barna.
What is the heilbrigðisþjónusta barna og aldraðra right in Ísland?
Ísland veitir aukna heilbrigðisvernd fyrir börn og aldraða:Börn:Yngri en 2 ára: Engin greiðsluþátttaka.2–18 ára: Lægra mánaðarlegt greiðsluþátttökuhámark, 25.198 ISK.Ókeypis tannlæknaþjónusta: 100% niðurgreidd (2.500 ISK árlegt gjald).Lægri lyfjakostnaður: Árlegt hámark lyfjakostnaðar 41.000 ISK.Ókeypis bólusetningar: Allt landsbóluefnaáætlunin er ókeypis — felur í sér rótaveiru, DTaP, mænusótt, Hib, pneumókokka, meningókokka ACWY, MMRV, HPV (12 ára) og endurbóluefni við 4 og 14 ára aldur.Aldraðir (67 ára og eldri):Lægri greiðsluþátttaka: Mánaðarlegt hámark 25.198 ISK.Lægri lyfjakostnaður:...
Hvenær á það við — heilbrigðisþjónusta barna og aldraðra?
Þú ert foreldri eða forráðamaður barns á Íslandi.Þú ert 67 ára eða eldri og þarft heilbrigðisþjónustu.
Hvað ætti ég að gera til að nálgast ókeypis eða niðurgreidda heilbrigðisþjónustu fyrir barnið mitt eða aldraðan foreldri á Íslandi?
Skráðu börn á heilsugæslustöð og hjá heimilistannlækni.Fylgdu bólusetningaráætlun barna — hún er ókeypis og mælt er með henni.Vegna umönnunarþarfa aldraðra, hafðu samband við sveitarfélagið þitt — þjónustan er rekin staðbundið samkvæmt Lögum nr. 125/1999.
Hvað áttu EKKI að gera — heilbrigðisþjónusta barna og aldraðra?
Ekki sleppa bólusetningum barna — þær eru ókeypis og vernda gegn alvarlegum sjúkdómum.Ekki tefja að leita eftir mati fyrir öldrunarþjónustu — færni- og heilsumat er nauðsynlegt fyrir vistun á hjúkrunarheimili.