Varðhald útlendinga á Íslandi (2026)
Um þessa grein
Byggt á lögum frá Alþingi, reglugerðum og opinberum leiðbeiningum. Skrifað á einföldu máli til almenns skilnings — þetta er fræðsluefni, ekki lögfræðiráðgjöf. Ritstjórnarreglur okkar
Í hverju felst þessi réttur?
Varðhald útlendinga á Íslandi er bundið ströngum tímamörkum og dómsmeðferð:
- Auðkenning (29. gr.): Lögreglugæsla í allt að 24 klukkustundir án dómsákvörðunar. Hægt að framlengja í allt að 12 vikur með dómsákvörðun.
- Framkvæmd brottfarar (33. gr.): Varðhald með dómsákvörðun í allt að 6 vikur (42 daga).
- Dómsmeðferð: Allt varðhald umfram 24 klukkustundir krefst dómsákvörðunar.
- Þú getur vefengt lögmæti varðhalds fyrir dómi hvenær sem er.
Málsmeðferðartryggingar: Réttur til lögfræðiráðgjafar (frí lögfræðiaðstoð), upplýsingablöð um réttindi sem afhent eru á flugvöllum og túlkaþjónusta í boði.
Athugið: Ísland hefur engar sérstakar varðhaldsmiðstöðvar fyrir útlendinga — þeir sem eru í varðhaldi eru hýstir í almennum fangelsum, sem hefur verið gagnrýnt af Evrópunefnd gegn pyndingum (CPT).
Hvenær á það við?
- Þú ert útlendingur í varðhaldi vegna auðkenningar eða bíður brottfarar.
Hvað á að gera ef útlendingayfirvöld á Íslandi setja þig í varðhald
- Biddu um lögmann strax — frí lögfræðiaðstoð er veitt.
- Biddu um að sjá dómsákvörðunina sem heimilar varðhald þitt.
- Þú getur vefengt varðhald þitt fyrir dómi hvenær sem er.
Hvað áttu EKKI að gera?
- Ekki afsala þér réttinum til lögmanns — lögfræðiaðstoð er ókeypis og nauðsynleg.
- Ekki undirrita skjöl sem þú skilur ekki — biddu um túlk.
Um Réttindi innflytjenda
Ef þú býrð á Íslandi á vegabréfsáritun eru réttindi þín samkvæmt Útlendingalögum (Lög nr. 80/2016). EES/EFTA- og Norðurlandabúar geta búið og unnið án leyfis, en EES-borgarar skrá sig eftir 3 mánuði. Þeir sem ekki eru EES-borgarar þurfa dvalarleyfi og atvinnuleyfi sem vinnuveitandi sækir um samkvæmt Lögum um atvinnuréttindi útlendinga (Lög nr. 97/2002). Fjölskyldusameining krefst lágmarkstekna og húsnæðis. Hæli fer samkvæmt Lögum um alþjóðlega vernd (Lög nr. 121/2020), með áfrýjun til Kærunefndar útlendingamála. Ríkisborgararéttur samkvæmt Lögum nr. 100/1952 krefst yfirleitt 7 ára búsetu.
Algengar spurningar
Hversu lengi má íslensk lögregla halda mér án dómsákvörðunar?
Allt að 24 klukkustundir vegna auðkenningar samkvæmt 29. gr. Laga nr. 80/2016. Lengra varðhald krefst dómsákvörðunar. Varðhald vegna auðkenningar má framlengja í allt að 12 vikur með dómsákvörðun; varðhald vegna brottfararframkvæmdar (33. gr.) getur staðið í allt að 6 vikur (42 daga).
Fæ ég lögmann í íslensku útlendingavarðhaldi?
Já — frí lögfræðiaðstoð er í boði. Upplýsingablöð um réttindi þín eru afhent á flugvöllum og túlkaþjónusta er í boði. Biddu um lögmann strax og biddu um að sjá dómsákvörðunina sem heimilar varðhald þitt. Þú getur vefengt lögmæti varðhalds fyrir dómi hvenær sem er.
Hvar eru íslenskir varðhaldsfangar í útlendingamálum hýstir?
Í almennum fangelsum — Ísland hefur engar sérstakar varðhaldsmiðstöðvar fyrir útlendinga. Þessi venja hefur verið gagnrýnd af Evrópunefnd gegn pyndingum (CPT). Ekki undirrita skjöl sem þú skilur ekki — biddu um túlk og lögmann áður en þú undirritar nokkuð.
What is the varðhald útlendinga right in Ísland?
Varðhald útlendinga á Íslandi er bundið ströngum tímamörkum og dómsmeðferð:Auðkenning (29. gr.): Lögreglugæsla í allt að 24 klukkustundir án dómsákvörðunar. Hægt að framlengja í allt að 12 vikur með dómsákvörðun.Framkvæmd brottfarar (33. gr.): Varðhald með dómsákvörðun í allt að 6 vikur (42 daga).Dómsmeðferð: Allt varðhald umfram 24 klukkustundir krefst dómsákvörðunar.Þú getur vefengt lögmæti varðhalds fyrir dómi hvenær sem er.Málsmeðferðartryggingar: Réttur til lögfræðiráðgjafar (frí lögfræðiaðstoð), upplýsingablöð um réttindi sem afhent eru á flugvöllum og túlkaþjónusta í boði.Athugið:...
Hvenær á það við — varðhald útlendinga?
Þú ert útlendingur í varðhaldi vegna auðkenningar eða bíður brottfarar.
Hvað á ég að gera ef útlendingayfirvöld á Íslandi hafa sett mig í varðhald?
Biddu um lögmann strax — frí lögfræðiaðstoð er veitt.Biddu um að sjá dómsákvörðunina sem heimilar varðhald þitt.Þú getur vefengt varðhald þitt fyrir dómi hvenær sem er.
Hvað áttu EKKI að gera — varðhald útlendinga?
Ekki afsala þér réttinum til lögmanns — lögfræðiaðstoð er ókeypis og nauðsynleg.Ekki undirrita skjöl sem þú skilur ekki — biddu um túlk.