Íslenskur ríkisborgararéttur af ætt og tvöfaldur ríkisborgararéttur (2026)
Um þessa grein
Byggt á lögum frá Alþingi, reglugerðum og opinberum leiðbeiningum. Skrifað á einföldu máli til almenns skilnings — þetta er fræðsluefni, ekki lögfræðiráðgjöf. Ritstjórnarreglur okkar
Í hverju felst þessi réttur?
Þessi síða fjallar um íslenskan ríkisborgararétt af ætt og tvöfaldan ríkisborgararétt. Fyrir leiðina til veitingar á grundvelli búsetu (almenn 7 ára regla, íslenskupróf, gjöld), sjá veitingu samkvæmt Lögum 100/1952.
Ríkisborgararéttur af ætt (jus sanguinis): Samkvæmt Lögum nr. 100/1952 öðlast barn sem fætt er hvar sem er í heiminum af íslensku foreldri sjálfkrafa íslenskan ríkisborgararétt við fæðingu. Þetta gildir um börn sem fædd eru af annað hvort íslenskri móður eða íslenskum föður (Lögunum var breytt árið 1982 til að jafna móður- og föðurlínu). Börn fædd erlendis af íslensku foreldri sem sjálft var fætt erlendis kunna að þurfa að sækja um að halda ríkisborgararétti fyrir 22 ára aldur — Útlendingastofnun getur leyft að halda honum ef sótt er um fyrir 22 ára aldur, og er undanþága fyrir þá sem hafa búið í 7 ár í öðru norrænu landi. Staðfestu núgildandi reglu hjá Útlendingastofnun áður en þú treystir á sjálfvirka ætt í gegnum margar erlendar kynslóðir.
Tvöfaldur ríkisborgararéttur: Ísland leyfir tvöfaldan ríkisborgararétt frá 1. júlí 2003 endurskoðun á ríkisborgararéttarlögunum. Þú ert ekki krafinn um að afsala þér fyrri ríkisfangi við veitingu, og íslenskir ríkisborgarar að fæðingu missa ekki íslenskan ríkisborgararétt sinn við að öðlast erlent ríkisfang. Börn fædd fyrir 1. júlí 2003 sem misstu íslenskan ríkisborgararétt samkvæmt eldri reglum geta sótt um að endurheimta hann samkvæmt bráðabirgðaákvæðum.
Endurheimt fyrra ríkisborgararéttar: Fyrrverandi íslenskir ríkisborgarar mega endurheimta ríkisborgararéttinn eftir 1 árs löglega búsetu samkvæmt § 8(2) í Lögunum — mun styttri gluggi en almenna 7 ára reglan.
Tengt: Ef þú leitar að ríkisborgararétti á grundvelli búsetu frekar en ætt, sjá veitingu samkvæmt Lögum 100/1952. EES/Norðurlandabúar sem leita að búsetu (ekki ríkisborgararétti) ættu að skoða EES-dvalarskírteini fjölskyldumeðlima.
Hvenær á það við?
- Þú hefur verið löglega búsettur á Íslandi tilskilinn tíma og vilt verða ríkisborgari.
Hvað á að gera ef þú vilt sækja um íslenskan ríkisborgararétt
- Stóðstu íslenskuprófið (haldið af Mími á reglulegum tímabilum).
- Sæktu um í gegnum dómsmálaráðuneytið eða veitingarferli Alþingis.
- Tryggðu að þú hafir engar útistandandi skattaskuldir eða sakfellingar.
Hvað áttu EKKI að gera?
- Ekki láta eyður í búsetu endurstilla teljarann — samfellt lögheimili er krafist.
- Ekki sleppa íslenskuprófinu — það er krafa (undanþágur eru sjaldgæfar).
Um Réttindi innflytjenda
Ef þú býrð á Íslandi á vegabréfsáritun eru réttindi þín samkvæmt Útlendingalögum (Lög nr. 80/2016). EES/EFTA- og Norðurlandabúar geta búið og unnið án leyfis, en EES-borgarar skrá sig eftir 3 mánuði. Þeir sem ekki eru EES-borgarar þurfa dvalarleyfi og atvinnuleyfi sem vinnuveitandi sækir um samkvæmt Lögum um atvinnuréttindi útlendinga (Lög nr. 97/2002). Fjölskyldusameining krefst lágmarkstekna og húsnæðis. Hæli fer samkvæmt Lögum um alþjóðlega vernd (Lög nr. 121/2020), með áfrýjun til Kærunefndar útlendingamála. Ríkisborgararéttur samkvæmt Lögum nr. 100/1952 krefst yfirleitt 7 ára búsetu.
Algengar spurningar
Hversu lengi þarf ég að búa á Íslandi til að fá ríkisborgararétt?
Yfirleitt 7 ár samfellt lögheimili. Norrænir ríkisborgarar þurfa 4 ár. Makar íslenskra ríkisborgara þurfa 3 ára búsetu eftir hjónaband (maki verður að hafa verið ríkisborgari í 5+ ár) eða 4 ára sambúð. Fyrrverandi ríkisborgarar þurfa 1 ár. Ríkisfangslausir og flóttamenn þurfa 5 ár.
Þarf ég að standast próf fyrir íslenskan ríkisborgararétt?
Já, íslenskupróf sem Mímir heldur reglulega. Undanþágur eru sjaldgæfar. Aðrar kröfur eru sjálfræðisaldur, sjálfsbjörg (ekki háður opinberri aðstoð), gott orðspor og engar útistandandi skattaskuldir. Umsóknir fara í gegnum dómsmálaráðuneytið og veitingarferli Alþingis.
Leyfir Ísland tvöfaldan ríkisborgararétt?
Já. Þú ert ekki krafinn um að afsala þér fyrri ríkisfangi þínu. Ekki láta eyður í búsetu endurstilla teljarann — samfellt lögheimili er krafist. Hreinsaðu allar skattaskuldir og hafðu engar nýlegar sakfellingar áður en þú sækir um.
What is the ríkisborgararéttur right in Ísland?
Þessi síða fjallar um íslenskan ríkisborgararétt af ætt og tvöfaldan ríkisborgararétt. Fyrir leiðina til veitingar á grundvelli búsetu (almenn 7 ára regla, íslenskupróf, gjöld), sjá veitingu samkvæmt Lögum 100/1952.Ríkisborgararéttur af ætt (jus sanguinis): Samkvæmt Lögum nr. 100/1952 öðlast barn sem fætt er hvar sem er í heiminum af íslensku foreldri sjálfkrafa íslenskan ríkisborgararétt við fæðingu. Þetta gildir um börn sem fædd eru af annað hvort íslenskri móður eða íslenskum föður (Lögunum var breytt árið 1982 til að jafna móður- og föðurlínu). Börn fædd erlendis af íslensku foreldri sem...
Hvenær á það við — ríkisborgararéttur?
Þú hefur verið löglega búsettur á Íslandi tilskilinn tíma og vilt verða ríkisborgari.
Hvað á ég að gera til að sækja um íslenskan ríkisborgararétt með veitingu?
Stóðstu íslenskuprófið (haldið af Mími á reglulegum tímabilum).Sæktu um í gegnum dómsmálaráðuneytið eða veitingarferli Alþingis.Tryggðu að þú hafir engar útistandandi skattaskuldir eða sakfellingar.
Hvað áttu EKKI að gera — ríkisborgararéttur?
Ekki láta eyður í búsetu endurstilla teljarann — samfellt lögheimili er krafist.Ekki sleppa íslenskuprófinu — það er krafa (undanþágur eru sjaldgæfar).