Kvartanir um lögreglu á Íslandi (2026)
Um þessa grein
Byggt á lögum frá Alþingi, reglugerðum og opinberum leiðbeiningum. Skrifað á einföldu máli til almenns skilnings — þetta er fræðsluefni, ekki lögfræðiráðgjöf. Ritstjórnarreglur okkar
Í hverju felst þessi réttur?
Á Íslandi er sjálfstætt embætti sem hefur eftirlit með lögreglu — Nefnd um eftirlit með lögreglu, sem tók til starfa 1. janúar 2017.
- Nefndin tekur við tilkynningum frá borgurum um meinta refsiverða háttsemi lögreglumanna, starfshætti lögreglu eða framferði lögreglumanna.
- Hún skal kanna mál þar sem einstaklingur lætur lífið eða verður fyrir alvarlegum líkamsmeiðingum í tengslum við lögreglustarf.
- Hún getur kannað lögreglumál að eigin frumkvæði.
Skipan: 3 nefndarmenn — einn skipaður af Lögmannafélagi Íslands, einn af Mannréttindaskrifstofu Íslands og einn af dómsmálaráðherra (sem er formaður).
Nefndin yfirfer kvartanir og vísar þeim til viðeigandi ríkissaksóknara eða lögreglustjóra. Hún hefur ekki ákæruvald.
Hvenær á það við?
- Þú telur að lögreglumaður hafi framið refsiverðan verknað, beitt óhóflegu valdi eða hagað sér ósæmilega.
- Einstaklingur hefur látist eða orðið fyrir alvarlegum meiðingum við lögregluaðgerð.
Hvað á að gera ef lögreglumaður hefur misbeitt valdi eða brotið á þér á Íslandi
- Leggðu fram kvörtun hjá Nefnd um eftirlit með lögreglu — vefsíða: nel.is.
- Þú mátt einnig kvarta til Umboðsmanns Alþingis, sem getur rannsakað opinbera starfsmenn og sett fram tillögur.
- Skráðu allt — nöfn, númer einkennisbúninga, vitni, ljósmyndir.
Hvað áttu EKKI að gera?
- Ekki tefja kvörtun — leggðu hana fram eins fljótt og auðið er meðan sönnunargögn og minningar eru ferskar.
- Ekki ávarpa lögreglumanninn beint — notaðu hið formlega kvörtunarferli í staðinn.
Um Samskipti við lögreglu
Réttindi þín í samskiptum við lögreglu á Íslandi koma frá Stjórnarskránni (Lög nr. 33/1944) — 67. gr. (frelsi), 68. gr. (dómsmeðferð), 70. gr. (réttlát málsmeðferð) — og Mannréttindasáttmála Evrópu með Lögum nr. 62/1994. Lög um meðferð sakamála (Lög nr. 88/2008) setja reglurnar: handtaka krefst rökstuðningsgrundvallar, færa þarf þig fyrir dómara innan 24 klukkustunda og þér skal tilkynnt um þagnarrétt og rétt til verjanda við yfirheyrslu. Leit krefst að jafnaði dómsúrskurðar. Lögreglan ber að jafnaði ekki skotvopn. Kvartanir eru afgreiddar af sjálfstæðu eftirlitsembætti; Persónuvernd hefur eftirlit með rafrænu eftirliti.
Algengar spurningar
Hvar legg ég fram kvörtun um lögreglu á Íslandi?
Hjá Nefnd um eftirlit með lögreglu sem tók til starfa 1. janúar 2017 samkvæmt lögreglulögum (Lög nr. 90/1996, með áorðnum breytingum 2016). Vefsíðan er nel.is. Nefndin tekur við tilkynningum um meinta refsiverða háttsemi lögreglu, kvörtunum um starfshætti lögreglu eða ósæmilegt framferði lögreglumanna. Þú mátt einnig kvarta til Umboðsmanns Alþingis.
Hver hefur eftirlit með íslensku lögreglunni?
Nefnd um eftirlit með lögreglu er sjálfstætt embætti með 3 nefndarmenn — einn skipaðan af Lögmannafélagi Íslands, einn af Mannréttindaskrifstofu Íslands og einn af dómsmálaráðherra (sem er formaður). Hún skal kanna mál þar sem einstaklingur lætur lífið eða verður fyrir alvarlegum líkamsmeiðingum í tengslum við lögreglustarf og getur kannað mál að eigin frumkvæði.
Hvað á að koma fram í íslenskri kvörtun um lögreglu?
Skráðu allt — nöfn, númer einkennisbúninga, vitni, ljósmyndir. Leggðu fram kvörtun þína eins fljótt og auðið er meðan sönnunargögn og minningar eru ferskar. Nefndin hefur ekki ákæruvald; hún yfirfer kvartanir og vísar þeim til viðeigandi ríkissaksóknara eða lögreglustjóra. Ekki ávarpa lögreglumanninn beint — notaðu hið formlega kvörtunarferli í staðinn.
What is the kvartanir um lögreglu right in Ísland?
Á Íslandi er sjálfstætt embætti sem hefur eftirlit með lögreglu — Nefnd um eftirlit með lögreglu, sem tók til starfa 1. janúar 2017.Nefndin tekur við tilkynningum frá borgurum um meinta refsiverða háttsemi lögreglumanna, starfshætti lögreglu eða framferði lögreglumanna.Hún skal kanna mál þar sem einstaklingur lætur lífið eða verður fyrir alvarlegum líkamsmeiðingum í tengslum við lögreglustarf.Hún getur kannað lögreglumál að eigin frumkvæði.Skipan: 3 nefndarmenn — einn skipaður af Lögmannafélagi Íslands, einn af Mannréttindaskrifstofu Íslands og einn af dómsmálaráðherra (sem er...
Hvenær á það við — kvartanir um lögreglu?
Þú telur að lögreglumaður hafi framið refsiverðan verknað, beitt óhóflegu valdi eða hagað sér ósæmilega.Einstaklingur hefur látist eða orðið fyrir alvarlegum meiðingum við lögregluaðgerð.
Hvað á ég að gera ef ég vil leggja fram kvörtun um lögreglumann á Íslandi?
Leggðu fram kvörtun hjá Nefnd um eftirlit með lögreglu — vefsíða: nel.is.Þú mátt einnig kvarta til Umboðsmanns Alþingis, sem getur rannsakað opinbera starfsmenn og sett fram tillögur.Skráðu allt — nöfn, númer einkennisbúninga, vitni, ljósmyndir.
Hvað áttu EKKI að gera — kvartanir um lögreglu?
Ekki tefja kvörtun — leggðu hana fram eins fljótt og auðið er meðan sönnunargögn og minningar eru ferskar.Ekki ávarpa lögreglumanninn beint — notaðu hið formlega kvörtunarferli í staðinn.