Réttur til túlks á Íslandi (2026)
Um þessa grein
Byggt á lögum frá Alþingi, reglugerðum og opinberum leiðbeiningum. Skrifað á einföldu máli til almenns skilnings — þetta er fræðsluefni, ekki lögfræðiráðgjöf. Ritstjórnarreglur okkar
Í hverju felst þessi réttur?
Ef þú talar ekki eða skilur ekki íslensku nægilega vel hefur þú rétt á túlki í dómsmeðferð:
- Ákæruvald skal útvega löggiltan dómtúlk ef einstaklingur sem yfirheyrður er fyrir dómi hefur ekki nægilegt vald á íslensku.
- Fyrir einstaklinga sem reiða sig á táknmál skal útvega táknmálstúlk.
- Skjöl á erlendum tungumálum skal fylgja íslensk þýðing að því marki sem þau eru grundvöllur ákvarðana í málinu.
- Kostnaður vegna túlks greiðist úr ríkissjóði — samkvæmt úrskurðum Hæstaréttar sem túlka 6. gr. MSE má ekki leggja þennan kostnað á sakborning.
Hvenær á það við?
- Þú ert sakborningur, ákærður eða vitni í sakamáli og hefur ekki nægilegt vald á íslensku.
- Rétturinn á við á öllum stigum — yfirheyrslum lögreglu, dómsmeðferð og aðalmeðferð.
Hvað á að gera ef þú skilur ekki íslensku við yfirheyrslu lögreglu eða dómsmeðferð á Íslandi
- Tilkynntu lögreglu eða dómi án tafar að þú þurfir túlk.
- Ef túlkur er ekki útvegaður, neitaðu að halda áfram þar til hann er kominn — framburður án viðeigandi túlkunar má véfengja.
- Ef þú reiðir þig á táknmál, taktu það skýrt fram.
Hvað áttu EKKI að gera?
- Ekki samþykkja að halda áfram án túlks ef þú skilur ekki að fullu það sem sagt er.
- Ekki samþykkja vin eða ættingja sem túlk í formlegri meðferð — þú átt rétt á löggiltum túlki.
Um Samskipti við lögreglu
Réttindi þín í samskiptum við lögreglu á Íslandi koma frá Stjórnarskránni (Lög nr. 33/1944) — 67. gr. (frelsi), 68. gr. (dómsmeðferð), 70. gr. (réttlát málsmeðferð) — og Mannréttindasáttmála Evrópu með Lögum nr. 62/1994. Lög um meðferð sakamála (Lög nr. 88/2008) setja reglurnar: handtaka krefst rökstuðningsgrundvallar, færa þarf þig fyrir dómara innan 24 klukkustunda og þér skal tilkynnt um þagnarrétt og rétt til verjanda við yfirheyrslu. Leit krefst að jafnaði dómsúrskurðar. Lögreglan ber að jafnaði ekki skotvopn. Kvartanir eru afgreiddar af sjálfstæðu eftirlitsembætti; Persónuvernd hefur eftirlit með rafrænu eftirliti.
Algengar spurningar
Get ég fengið túlk í íslenskum dómi?
Já. Ákæruvald skal útvega löggiltan dómtúlk ef einstaklingur sem yfirheyrður er fyrir dómi hefur ekki nægilegt vald á íslensku. Rétturinn á við á öllum stigum — yfirheyrslum lögreglu, dómsmeðferð og aðalmeðferð — samkvæmt lögum um meðferð sakamála og 6. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu. Útvega skal táknmálstúlk fyrir þá sem reiða sig á táknmál.
Þarf ég að borga fyrir túlk á Íslandi?
Nei. Kostnaður vegna túlks greiðist úr ríkissjóði. Samkvæmt úrskurðum Hæstaréttar sem túlka 6. gr. MSE má ekki leggja þennan kostnað á sakborning. Skjöl á erlendum tungumálum skal fylgja íslensk þýðing að því marki sem þau eru grundvöllur ákvarðana í málinu.
Getur fjölskyldumeðlimur túlkað í íslenskum dómi?
Nei, ekki í formlegri meðferð — þú átt rétt á löggiltum túlki. Tilkynntu lögreglu eða dómi án tafar að þú þurfir túlk. Ef túlkur er ekki útvegaður, neitaðu að halda áfram þar til hann er kominn — framburður án viðeigandi túlkunar má véfengja. Ekki samþykkja að halda áfram ef þú skilur ekki að fullu það sem sagt er.
What is the réttur til túlks right in Ísland?
Ef þú talar ekki eða skilur ekki íslensku nægilega vel hefur þú rétt á túlki í dómsmeðferð:Ákæruvald skal útvega löggiltan dómtúlk ef einstaklingur sem yfirheyrður er fyrir dómi hefur ekki nægilegt vald á íslensku.Fyrir einstaklinga sem reiða sig á táknmál skal útvega táknmálstúlk.Skjöl á erlendum tungumálum skal fylgja íslensk þýðing að því marki sem þau eru grundvöllur ákvarðana í málinu.Kostnaður vegna túlks greiðist úr ríkissjóði — samkvæmt úrskurðum Hæstaréttar sem túlka 6. gr. MSE má ekki leggja þennan kostnað á sakborning.
Hvenær á það við — réttur til túlks?
Þú ert sakborningur, ákærður eða vitni í sakamáli og hefur ekki nægilegt vald á íslensku.Rétturinn á við á öllum stigum — yfirheyrslum lögreglu, dómsmeðferð og aðalmeðferð.
Hvað á ég að gera ef ég tala ekki íslensku og er yfirheyrður af lögreglu eða mæti fyrir dómi á Íslandi?
Tilkynntu lögreglu eða dómi án tafar að þú þurfir túlk.Ef túlkur er ekki útvegaður, neitaðu að halda áfram þar til hann er kominn — framburður án viðeigandi túlkunar má véfengja.Ef þú reiðir þig á táknmál, taktu það skýrt fram.
Hvað áttu EKKI að gera — réttur til túlks?
Ekki samþykkja að halda áfram án túlks ef þú skilur ekki að fullu það sem sagt er.Ekki samþykkja vin eða ættingja sem túlk í formlegri meðferð — þú átt rétt á löggiltum túlki.