Orlofssjóður (2026)
Um þessa grein
Byggt á lögum frá Alþingi, reglugerðum og opinberum leiðbeiningum. Skrifað á einföldu máli til almenns skilnings — þetta er fræðsluefni, ekki lögfræðiráðgjöf. Ritstjórnarreglur okkar
Í hverju felst þessi réttur?
Orlofslög nr. 30/1987 mæla fyrir um að hver launþegi á Íslandi safni 10,17% af heildarlaunum sem orlofslaun. Orlofsárið er frá 1. maí til 30. apríl. Lágmarksréttur er 24 virkir dagar, en flestir kjarasamningar (KS) hækka þetta í 28-30 daga.
Safnaðar orlofsgreiðslur fara venjulega í orlofssjóð — yfirleitt á vegum stéttarfélags launþega (algengast, þar sem aðild að stéttarfélagi nær til um 90% íslenskra launþega) eða stundum í gegnum vinnuveitanda. Sjóðurinn greiðir laun út þegar launþegi tekur orlof. Mörg stéttarfélög bjóða einnig orlofshúsaleigu á niðurgreiddu verði sem viðbótarréttindi.
Hvenær á það við?
- Þú ert launþegi á Íslandi — fullt starf, hlutastarf eða tímabundið starf.
- Þú heyrir undir orlofslög (flestir launþegar; sumir verktakar eru undanþegnir).
- Þú ert meðlimur í stéttarfélagi sem rekur orlofssjóð (yfirleitt — staðfestu hjá trúnaðarmanni þínum eða stéttarfélaginu).
Hvað áttu að gera?
- Auðkenndu þinn orlofssjóð. Spurðu stéttarfélagið eða athugaðu launaseðilinn — flestir launaseðlar sýna mánaðarlega innborgun í sjóðinn.
- Staðfestu mánaðarlega söfnun. Vinnuveitandinn verður að sýna 10,17% (eða hærra samkvæmt KS) sem sérstakan lið á launaseðlinum.
- Sækttu um orlof hjá vinnuveitanda með fyrirvara — venjulega 4 vikur; kjarasamningur getur tilgreint nánar.
- Sækttu greiðslu úr orlofssjóði þegar orlofið hefst. Flest stéttarfélög afgreiða þetta rafrænt.
- Ef söfnun er ekki rétt eða vantar: tilkynntu Vinnueftirlitinu eða þínu stéttarfélagi. Vinnumálastofnun annast víðtækari vinnuréttarmál.
Hvað áttu EKKI að gera?
- Ekki samþykkja "innifalin" orlofslaun í mánaðarlaunum — orlofslög kveða á um aðskildan sjóð, ekki launahækkun.
- Ekki tapa ónotuðu orlofi fyrir 30. apríl — ónotað orlof fellur niður nema kjarasamningur leyfi flutning.
- Ekki vanmeta hlutverk stéttarfélaga — um 90% aðild þýðir að flest mál leysast með stuðningi stéttarfélags fremur en með málaferlum.
Um Réttindi launafólks
Vinna á Íslandi byggir á kjarasamningum — engin lögbundin lágmarkslaun eru í gildi. Lög um stéttarfélög og vinnudeilur (Lög nr. 80/1938) og Lög um starfskjör launafólks (Lög nr. 55/1980) gera samningsbundna taxta bindandi fyrir alla starfsmenn og atvinnurekendur sem falla undir samninginn. Vinnuvernd heyrir undir Lög nr. 46/1980; fæðingarorlof samkvæmt Lög nr. 95/2000 veitir 12 mánuði samtals, þar af 6 ætlaðir hvoru foreldri. Jafnlaunavottun er skylda hjá fyrirtækjum með 25+ starfsmenn samkvæmt Lög nr. 150/2020. Kjaradeilur fara fyrir Félagsdóm; einstaklingsdeilur fyrir héraðsdómstóla.
Algengar spurningar
What is the orlofssjóður — orlofslög og orlofslaun á íslandi right in Ísland?
Orlofslög nr. 30/1987 mæla fyrir um að hver launþegi á Íslandi safni 10,17% af heildarlaunum sem orlofslaun. Orlofsárið er frá 1. maí til 30. apríl. Lágmarksréttur er 24 virkir dagar, en flestir kjarasamningar (KS) hækka þetta í 28-30 daga.Safnaðar orlofsgreiðslur fara venjulega í orlofssjóð — yfirleitt á vegum stéttarfélags launþega (algengast, þar sem aðild að stéttarfélagi nær til um 90% íslenskra launþega) eða stundum í gegnum vinnuveitanda. Sjóðurinn greiðir laun út þegar launþegi tekur orlof. Mörg stéttarfélög bjóða einnig orlofshúsaleigu á niðurgreiddu verði sem viðbótarréttindi.
Hvenær á það við — orlofssjóður — orlofslög og orlofslaun á íslandi?
Þú ert launþegi á Íslandi — fullt starf, hlutastarf eða tímabundið starf.Þú heyrir undir orlofslög (flestir launþegar; sumir verktakar eru undanþegnir).Þú ert meðlimur í stéttarfélagi sem rekur orlofssjóð (yfirleitt — staðfestu hjá trúnaðarmanni þínum eða stéttarfélaginu).
Hvað áttu að gera — orlofssjóður — orlofslög og orlofslaun á íslandi?
Auðkenndu þinn orlofssjóð. Spurðu stéttarfélagið eða athugaðu launaseðilinn — flestir launaseðlar sýna mánaðarlega innborgun í sjóðinn.Staðfestu mánaðarlega söfnun. Vinnuveitandinn verður að sýna 10,17% (eða hærra samkvæmt KS) sem sérstakan lið á launaseðlinum.Sækttu um orlof hjá vinnuveitanda með fyrirvara — venjulega 4 vikur; kjarasamningur getur tilgreint nánar.Sækttu greiðslu úr orlofssjóði þegar orlofið hefst. Flest stéttarfélög afgreiða þetta rafrænt.Ef söfnun er ekki rétt eða vantar: tilkynntu Vinnueftirlitinu eða þínu stéttarfélagi. Vinnumálastofnun annast víðtækari vinnuréttarmál.
Hvað áttu EKKI að gera — orlofssjóður — orlofslög og orlofslaun á íslandi?
Ekki samþykkja "innifalin" orlofslaun í mánaðarlaunum — orlofslög kveða á um aðskildan sjóð, ekki launahækkun.Ekki tapa ónotuðu orlofi fyrir 30. apríl — ónotað orlof fellur niður nema kjarasamningur leyfi flutning.Ekki vanmeta hlutverk stéttarfélaga — um 90% aðild þýðir að flest mál leysast með stuðningi stéttarfélags fremur en með málaferlum.